آنچه علی دانشمند، روانشناس بالینی دانشگاه اصفهان، درباره ارتباط عمیق میان ذهن و دستگاه گوارش مطرح می‌کند.
آنچه علی دانشمند، روانشناس بالینی دانشگاه اصفهان، درباره ارتباط عمیق میان ذهن و دستگاه گوارش مطرح می‌کند، به این پرسش بازمی‌گردد: وقتی مغز پنیک می‌کند، چرا معده نخستین قربانی است؟
از خود صادقانه بپرسید: تا به حال شده است در شب امتحان، نه اشتها داشته باشید و نه توان بلعیدن حتی یک لقمه نان؟ یا صبح روز جلسه‌ای مهم، ناگهان دل‌پیچه به سراغتان بیاید و نفخی عجیب تمام وجودتان را پر کند؟ این علائم را ساده نپندارید. بسیاری می‌گویند فقط یک دل‌پیچه ساده است، اما در حقیقت، این دل‌پیچه فریادی بلند از درون بدن شماست.در ادامه، به درون این فریاد می‌رویم و بررسی می‌کنیم که چرا وقتی ذهن درگیر می‌شود، نخستین دستگاهی که به هم می‌ریزد، دستگاه گوارش شماست. با ما همراه باشید تا قاتل خاموش معده را به شما معرفی کنیم؛ همان که نامش را بسیار شنیده‌اید، اما شاید از خطرات گسترده‌اش بی‌خبر بوده‌اید: کورتیزول.
می‌دانید که بدن شما دارای مکانیزم دفاعی هوشمندی است. در شرایط عادی، هورمونی ضدالتهابی به نام کورتیزول ترشح می‌کند که همچون نگهبانی همیشه بیدار، از خروج تعادل‌های داخلی از کنترل جلوگیری می‌کند. زمانی که استرسی ناگهانی و کوتاه‌مدت رخ می‌دهد، مانند ترمز ناگهانی خودرو در مقابل شما، کورتیزول به میزان زیادی ترشح می‌شود تا هرگونه التهابی را سریعاً بخواباند و بدن به گونه‌ای عمل کند که بتواند مشکل را مهار نماید. کورتیزول در آن لحظات کوتاه، بهترین دوست شماست و همچون ابرقهرمانی برایتان عمل می‌کند.
اما ماجرا زمانی به هم می‌ریزد که این استرس، کوتاه‌مدت نباشد. فرض کنید ماه‌هاست درگیر پروژه‌ای طاقت‌فرسا هستید یا نگرانی مالی و خانوادگی همچون سانحه‌ای که مدت‌ها با شما همراه است، وجود دارد. در این وضعیت، استرس مزمن شده و کورتیزول ناچار است برای هفته‌ها و ماه‌ها در سطح بالایی در بدن شما باقی بماند. در این مرحله، بدن وارد فاز بقا یا همان جنگ و گریز می‌شود؛ یعنی دیگر به فکر رشد و ترمیم نیست، تنها به زنده‌ماندن می‌اندیشد.در همین نقطه، پدیده‌ای عجیب و متناقض رخ می‌دهد که به مقاومت کورتیزول معروف است. همانند بیمارانی که به انسولین مقاومت پیدا می‌کنند و بدنشان پاسخ نمی‌دهد، در اینجا نیز اثر ضدالتهابی کورتیزول از بین می‌رود. نتیجه برعکس می‌شود: التهابات بدن نه تنها فروکش نمی‌کنند، بلکه با شدتی بیشتر شعله‌ور می‌شوند. بدن گیج می‌شود و چنین می‌پندارد که اوضاع بسیار بحرانی است، پس زمانی برای هضم غذا وجود ندارد. تمام خون و اکسیژن به سمت ماهیچه‌ها و قلب فرستاده می‌شود تا بتوانید بجنگید یا بگریزید. بدین‌ترتیب، دستگاه گوارش شما از اولویت خارج می‌شود و به عضوی حاشیه‌ای تبدیل می‌گردد.
تا اینجا دریافتیم که استرس مزمن چگونه با کورتیزول قراردادی مخفی می‌بندد و حاصل آن معده‌ای است که مدام قل‌قل می‌زند، نفخی که بی‌جا سر می‌زند و روده‌ای که گویی از شما روی گردانده است. اما پرسش اینجاست: چگونه می‌توان جلوی این فریادهای خاموش را گرفت؟ وقتی معده درد می‌گیرد، چگونه تشخیص دهید که این یک مشکل ارگانیک ساده است یا بدنتان از استرس با شما سخن می‌گوید؟ و مهم‌تر از همه، راهکارهایی که هم به ذهن آشفته‌تان آرامش بخشد و هم به روده‌تان، کدامند؟راستش را بخواهید، دانستن مشکل تنها نیمی از راه است. نیمه دیگر، دانستن راه بازگشت به آرامش است. در ادامه گام به گام بررسی خواهیم کرد که چگونه می‌توان از این حلقه معیوب استرس‑دل‌درد خارج شد و آرامش ازدست‌رفته را بازیافت.
آدرس سایت مشاوره معاونت دانشگاه
https://moshavere.mui.ac.ir
کانال مشاوره درپیامرسان ایتا
https://eitaa.com/muimoshavereh
